หนี้ที่ไม่ได้จ่ายนาน ๆ
หมดอายุความไหม?

หนี้บัตรเครดิต อายุความ 2 ปี

ตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 193/34(7) หนี้จากการใช้บัตรเครดิตซื้อสินค้าหรือบริการเพื่อใช้สอยในครัวเรือน มีอายุความ 2 ปี นับแต่วันที่ผู้ถือบัตรผิดนัดชำระหนี้ครั้งแรก

หนี้เงินกู้ทั่วไป อายุความ 10 ปี

หนี้จากสัญญากู้ยืมเงินทั่วไปมีอายุความ 10 ปี ยาวกว่าหนี้บัตรเครดิตมาก จึงไม่ควรเข้าใจผิดว่าเงินกู้ทุกประเภทมีอายุความสั้นเท่ากัน ควรตรวจสอบประเภทของหนี้ให้ชัดก่อนสรุปว่าหนี้ตัวเองขาดอายุความแล้วหรือยัง

เทียบอายุความหนี้บัตรเครดิตกับเงินกู้ทั่วไป

ความต่าง 2 ปี กับ 10 ปี ฟังดูไม่มาก แต่ถ้าลองคำนวณวันครบอายุความจริงโดยสมมติวันผิดนัดชำระวันเดียวกัน จะเห็นภาพชัดว่าห่างกันแค่ไหน:

จากวันผิดนัดวันเดียวกัน หนี้เงินกู้ทั่วไปจะยังฟ้องร้องได้อีกนานถึง 8 ปีหลังจากที่หนี้บัตรเครดิตขาดอายุความไปแล้ว นี่คือเหตุผลที่ไม่ควรด่วนสรุปว่าหนี้ตัวเอง "หมดอายุความแน่ ๆ" จากการนับปีคร่าว ๆ โดยไม่เช็กก่อนว่าหนี้ก้อนนั้นเป็นหนี้บัตรเครดิตหรือหนี้เงินกู้ยืมตามสัญญา เพราะสองประเภทนี้ให้ผลลัพธ์ต่างกันโดยสิ้นเชิง

หมดอายุความแล้ว หนี้หายไปเลยไหม

หนี้ที่ขาดอายุความไม่ได้ระงับไปเอง เจ้าหนี้ยังคงมีสิทธิฟ้องร้องได้เสมอ เพียงแต่ลูกหนี้มีสิทธิยกอายุความขึ้นต่อสู้คดีในชั้นศาลเพื่อปฏิเสธการชำระหนี้ตามมาตรา 193/29 หากลูกหนี้ไม่ยกอายุความขึ้นต่อสู้เอง ศาลจะไม่ยกอายุความให้โดยอัตโนมัติ

สิ่งที่ทำให้อายุความเริ่มนับใหม่

การกระทำบางอย่างของลูกหนี้ เช่น การชำระหนี้บางส่วน หรือการทำหนังสือรับสภาพหนี้ จะทำให้อายุความเริ่มนับหนึ่งใหม่ทันที ควรระมัดระวังก่อนเซ็นเอกสารหรือโอนเงินให้เจ้าหนี้เมื่อใกล้ครบกำหนดอายุความ และควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายหากไม่แน่ใจสถานะของหนี้

ตัวอย่างการนับอายุความหนี้บัตรเครดิต

สมมติผิดนัดชำระหนี้บัตรเครดิตครั้งแรกวันที่ 1 มกราคม 2567 อายุความ 2 ปีจะครบในวันที่ 1 มกราคม 2569 หากเจ้าหนี้ไม่ฟ้องร้องภายในกำหนดนี้ ลูกหนี้มีสิทธิยกอายุความขึ้นต่อสู้คดีได้หากถูกฟ้องหลังจากนั้น แต่สมมติว่าในเดือนธันวาคม 2568 (ก่อนครบอายุความ) ลูกหนี้จ่ายเงินบางส่วนหรือเซ็นหนังสือรับสภาพหนี้ อายุความจะเริ่มนับหนึ่งใหม่ทันทีนับจากวันที่ทำการชำระหรือเซ็นเอกสารนั้น กลายเป็นครบอายุความใหม่ในเดือนธันวาคม 2570 แทน การกระทำเพียงเล็กน้อยเช่นนี้จึงเปลี่ยนสถานะอายุความได้ทั้งหมด ตัวอย่างวันที่ข้างต้นเป็นตัวอย่างสมมติเพื่อให้เห็นวิธีนับเท่านั้น วันที่ผิดนัดชำระจริงของแต่ละคนต้องตรวจสอบจากใบแจ้งหนี้หรือประวัติเครดิตบูโรของตัวเอง และควรปรึกษาทนายความหากไม่แน่ใจสถานะที่แท้จริง

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเรื่องอายุความหนี้

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดคือเข้าใจว่าหนี้ทุกประเภทมีอายุความ 2 ปีเท่ากันหมด ทั้งที่หนี้เงินกู้ทั่วไปมีอายุความยาวถึง 10 ปี ทำให้ประเมินสถานะหนี้ตัวเองผิดพลาด อีกความเข้าใจผิดคือคิดว่าหนี้ขาดอายุความแล้วเท่ากับหนี้หมดไปเองโดยอัตโนมัติ ทั้งที่เจ้าหนี้ยังฟ้องได้ เพียงแต่ลูกหนี้ต้องยกอายุความขึ้นต่อสู้เองในชั้นศาล หากไม่ยกขึ้นต่อสู้ ศาลจะไม่ยกอายุความให้เอง หลายคนไม่รู้ว่าการจ่ายเงินแม้เพียงเล็กน้อยหรือการรับสายแล้วยอมรับว่าเป็นหนี้จริงกับเจ้าหน้าที่ทวงหนี้ อาจถูกตีความว่าเป็นการรับสภาพหนี้ที่ทำให้อายุความเริ่มนับใหม่โดยไม่ตั้งใจ และบางคนหลบเลี่ยงไม่ติดต่อเจ้าหนี้เลยโดยหวังว่าอายุความจะครบเร็วขึ้น ทั้งที่ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญเพื่อวางแผนที่ถูกต้องแทนการหลบหนี

คำถามที่พบบ่อย

คำถาม: ถูกฟ้องหลังหนี้ขาดอายุความแล้ว ต้องทำอย่างไร
คำตอบ: ต้องไปศาลตามหมายเรียกและยกอายุความขึ้นต่อสู้คดีอย่างชัดเจนต่อศาล มิฉะนั้นศาลอาจพิพากษาให้แพ้คดีได้แม้หนี้จะขาดอายุความจริง เพราะกฎหมายไม่ได้ยกอายุความให้อัตโนมัติ ควรปรึกษาทนายความหรือไปศาลเพื่อขอคำแนะนำก่อนวันนัดพิจารณาคดี

คำถาม: เครดิตบูโรกับอายุความหนี้ เกี่ยวข้องกันไหม
คำตอบ: เป็นคนละเรื่องกัน เครดิตบูโรเก็บประวัติบัญชีไว้ 36 เดือนนับจากวันที่รายงานข้อมูลล่าสุด แล้วทยอยหลุดออกจากรายงาน ส่วนอายุความหนี้เป็นเรื่องสิทธิทางกฎหมายในการฟ้องร้อง ซึ่งอาจสั้นหรือยาวกว่าระยะเวลาที่ประวัติอยู่ในเครดิตบูโร ทั้งสองเรื่องไม่ได้ผูกกับกำหนดเวลาเดียวกัน

คำถาม: หนี้กยศ. หรือหนี้ภาษีค้าง มีอายุความเท่าไหร่
คำตอบ: หนี้แต่ละประเภทมีอายุความตามกฎหมายเฉพาะที่กำกับดูแลต่างกัน ไม่ได้ใช้อายุความ 2 ปีหรือ 10 ปีแบบหนี้บัตรเครดิตหรือเงินกู้ทั่วไปเสมอไป ควรตรวจสอบกฎหมายเฉพาะของหนี้ประเภทนั้นหรือปรึกษาผู้เชี่ยวชาญด้านกฎหมายเพื่อความแน่ใจ

คำถาม: เจ้าหนี้โทรมาทวงหลังหนี้ขาดอายุความแล้ว ผิดกฎหมายไหม
คำตอบ: การทวงถามหนี้ที่ขาดอายุความแล้วไม่ได้ผิดกฎหมายในตัวเอง เพราะเจ้าหนี้ยังมีสิทธิทวงถามและฟ้องร้องได้ตามกฎหมาย เพียงแต่ลูกหนี้มีสิทธิปฏิเสธการชำระโดยยกอายุความขึ้นต่อสู้ได้ แต่พฤติกรรมการทวงถามยังต้องอยู่ภายใต้กฎหมายทวงถามหนี้ เช่น ห้ามข่มขู่หรือทวงเกินเวลาที่กำหนด