ม.33 ม.39 และ ม.40 คืออะไร เหมาะกับใครบ้าง
มาตรา 33 คือผู้ประกันตนภาคบังคับที่เป็นลูกจ้างในสถานประกอบการ นายจ้างขึ้นทะเบียนและหักเงินสมทบจากเงินเดือนให้อัตโนมัติ มาตรา 39 คือผู้ที่เคยเป็นผู้ประกันตนมาตรา 33 มาแล้วไม่น้อยกว่า 12 เดือน แล้วลาออกจากงานแต่ต้องการรักษาสิทธิประกันสังคมต่อในฐานะภาคสมัครใจ ส่วนมาตรา 40 คือผู้ประกันตนภาคสมัครใจสำหรับแรงงานนอกระบบ อาชีพอิสระ ฟรีแลนซ์ หรือผู้ที่ไม่เคยเป็นลูกจ้างในระบบมาก่อน
เปรียบเทียบเงินสมทบที่ต้องจ่ายในแต่ละเดือน
- ม.33: ลูกจ้างจ่าย 5% ของค่าจ้าง (ฐานคำนวณ 1,650-15,000 บาท) สูงสุดไม่เกิน 750 บาท/เดือน นายจ้างสมทบให้อีกเท่ากัน
- ม.39: จ่ายเองในอัตราคงที่ 432 บาท/เดือน คำนวณจากฐาน 4,800 บาท โดยรัฐช่วยสมทบเพิ่มให้บางส่วน
- ม.40: เลือกได้ 3 ทางเลือก จ่าย 70, 100 หรือ 300 บาท/เดือน ยิ่งจ่ายมากยิ่งได้สิทธิประโยชน์ครอบคลุมขึ้น
สิทธิประโยชน์กรณีเจ็บป่วย ทุพพลภาพ และเสียชีวิต
ม.33 และ ม.39 ได้รับสิทธิใกล้เคียงกัน คือเงินทดแทนการขาดรายได้กรณีเจ็บป่วย ประมาณ 50% ของค่าจ้างที่ใช้เป็นฐาน จ่ายให้ไม่เกิน 90 วันต่อครั้ง เงินทดแทนกรณีทุพพลภาพเป็นรายเดือนตลอดชีวิต และเงินสงเคราะห์บวกค่าทำศพกรณีเสียชีวิต ส่วน ม.40 สิทธิประโยชน์จะน้อยกว่าและแตกต่างกันตามทางเลือกที่สมัคร โดยทางเลือกที่ 1 จะไม่มีเงินทดแทนกรณีทุพพลภาพระยะยาวเท่าอีกสองมาตรา
สิทธิชราภาพ (บำเหน็จ/บำนาญ) และการออมเพื่อเกษียณ
ม.33 และ ม.39 มีสิทธิรับเงินชราภาพเมื่ออายุครบ 55 ปีและสิ้นสุดความเป็นผู้ประกันตน หากส่งเงินสมทบมาไม่ถึง 180 เดือนจะได้รับเป็นเงินบำเหน็จก้อนเดียว แต่ถ้าส่งครบ 180 เดือนขึ้นไปจะได้รับเป็นเงินบำนาญรายเดือนตลอดชีพ ส่วน ม.40 มีเฉพาะทางเลือกที่ 3 เท่านั้นที่มีเงินออมกรณีชราภาพ ซึ่งจ่ายเป็นเงินบำเหน็จก้อนเดียวเช่นกัน ไม่มีทางเลือกใดของ ม.40 ที่ให้บำนาญรายเดือน
วิธีสมัครและขั้นตอนย้ายสิทธิเมื่อลาออกจากงานประจำ
เมื่อลาออกจากงานที่เป็น ม.33 หากเคยส่งเงินสมทบมาแล้วไม่น้อยกว่า 12 เดือน มีสิทธิสมัครเป็นผู้ประกันตนมาตรา 39 ได้ภายใน 6 เดือนนับจากวันที่ลาออก โดยยื่นแบบ สปส. 1-20 ที่สำนักงานประกันสังคมในพื้นที่ หรือสมัครผ่านเว็บไซต์และแอป SSO Connect หากพ้นกำหนด 6 เดือนแล้วจะหมดสิทธิสมัคร ม.39 ต้องเปลี่ยนไปสมัคร ม.40 แทนหากต้องการความคุ้มครองต่อเนื่อง
เลือกมาตราไหนคุ้มที่สุดสำหรับฟรีแลนซ์และอาชีพอิสระ
ถ้าเพิ่งลาออกจากงานประจำและเคยเป็น ม.33 มาก่อน การสมัคร ม.39 ภายใน 6 เดือนมักคุ้มกว่า เพราะได้สิทธิประโยชน์ครบถ้วนใกล้เคียงตอนเป็นลูกจ้าง รวมถึงสิทธิบำนาญรายเดือน แต่ถ้าไม่เคยอยู่ในระบบ ม.33 มาก่อน หรือพ้นกำหนด 6 เดือนไปแล้ว มาตรา 40 ทางเลือกที่ 3 เป็นทางเลือกที่คุ้มค่าที่สุดในกลุ่มแรงงานอิสระ เพราะให้ความคุ้มครองครอบคลุมทั้งเจ็บป่วย ทุพพลภาพ เสียชีวิต และมีเงินออมชราภาพในราคาที่ถูกกว่า ม.39 อัตราเงินสมทบและเงื่อนไขสิทธิประโยชน์ของทุกมาตราอาจมีการปรับปรุงเป็นระยะ ควรตรวจสอบข้อมูลล่าสุดจากสำนักงานประกันสังคมก่อนตัดสินใจสมัครหรือย้ายมาตรา