ประกันชีวิตแต่ละแบบ
ต่างกันอย่างไร เลือกแบบไหนดี?

ประกันชั่วระยะเวลา (Term) คุ้มครองสูงสุดในราคาถูกที่สุด

ประกันชีวิตแบบชั่วระยะเวลาให้ความคุ้มครองการเสียชีวิตในช่วงเวลาที่กำหนดเท่านั้น เช่น 10 ปี หรือ 20 ปี เบี้ยที่จ่ายเกือบทั้งหมดถูกใช้เป็นต้นทุนความคุ้มครองล้วนๆ ไม่มีส่วนของเงินออมหรือมูลค่าเวนคืน ทำให้ได้ทุนประกันสูงในราคาเบี้ยที่ถูกกว่าประกันแบบอื่นมาก แต่หากอยู่ครบสัญญาโดยไม่เสียชีวิตจะไม่ได้เงินคืนใดๆ เหมาะกับคนที่ต้องการทุนประกันสูงเพื่อคุ้มครองภาระ เช่น หนี้บ้านหรือรายได้ครอบครัว ในช่วงที่มีภาระทางการเงินสูงแต่งบเบี้ยประกันจำกัด

ประกันตลอดชีพ (Whole Life) เน้นคุ้มครองพร้อมมูลค่าเงินสด

ประกันตลอดชีพให้ความคุ้มครองไปตลอดชีวิตหรือจนถึงอายุที่กำหนดไว้สูง เช่น 90 หรือ 99 ปี เบี้ยส่วนหนึ่งถูกสะสมเป็นมูลค่าเงินสด (cash value) ที่เพิ่มขึ้นตามระยะเวลา สามารถกู้ยืมหรือเวนคืนกรมธรรม์ได้หากจำเป็น เบี้ยประกันแพงกว่าแบบชั่วระยะเวลาในทุนประกันเท่ากัน เหมาะกับผู้ที่ต้องการวางแผนส่งต่อมรดกหรือค่าใช้จ่ายหลังเสียชีวิต เช่น ค่าจัดงานศพหรือภาษีมรดก มากกว่าเน้นทุนประกันสูงระยะสั้น

ประกันสะสมทรัพย์ (Endowment) เน้นออมมากกว่าคุ้มครอง

ประกันสะสมทรัพย์เน้นการออมเงินระยะยาวเป็นหลัก ทุนประกันชีวิตมักไม่สูงมากเมื่อเทียบกับเบี้ยที่จ่าย แต่จะได้เงินคืนระหว่างสัญญาหรือเงินก้อนเมื่อครบกำหนดสัญญาตามที่ระบุไว้ ผลตอบแทนที่ได้เป็นแบบรับประกันบางส่วนตามเงื่อนไขกรมธรรม์ ทำให้คาดการณ์เงินที่จะได้รับล่วงหน้าได้ค่อนข้างแน่นอน เหมาะกับผู้ที่ต้องการวินัยการออมระยะยาวเพื่อเป้าหมายชัดเจน เช่น เก็บเงินการศึกษาบุตรหรือเงินก้อนตอนเกษียณ มากกว่าใช้เป็นเครื่องมือลงทุนเพื่อผลตอบแทนสูงสุด

ประกันยูนิตลิงค์ (Unit-Linked) ควบการลงทุน ความเสี่ยงสูงขึ้น

ประกันยูนิตลิงค์แยกเบี้ยประกันเป็นสองส่วนอย่างชัดเจน คือส่วนคุ้มครองชีวิตและส่วนที่นำไปลงทุนในกองทุนรวมที่ผู้ถือกรมธรรม์เลือกเองได้ ทำให้ปรับสัดส่วนความคุ้มครองและเงินลงทุนได้ยืดหยุ่นกว่าประกันแบบดั้งเดิม แต่ผลตอบแทนของส่วนลงทุนไม่ได้รับประกัน ขึ้นอยู่กับผลการดำเนินงานของกองทุนที่เลือก มูลค่ากรมธรรม์จึงอาจลดลงได้หากกองทุนขาดทุน เหมาะกับผู้ที่เข้าใจความเสี่ยงด้านการลงทุนและต้องการความยืดหยุ่นในการปรับความคุ้มครองระหว่างทาง มากกว่าผู้ที่ต้องการความแน่นอนของผลตอบแทน

เลือกแบบไหนดี และมีสิทธิยกเลิกฟรีไหมถ้าเปลี่ยนใจ

ไม่มีแบบไหนดีที่สุดตายตัว ขึ้นอยู่กับเป้าหมาย หากต้องการทุนประกันสูงในราคาประหยัดเพื่อคุ้มครองภาระช่วงหนึ่ง แบบชั่วระยะเวลาตอบโจทย์ที่สุด หากต้องการออมเงินอย่างมีวินัยและได้รับความคุ้มครองไปด้วย แบบสะสมทรัพย์หรือตลอดชีพเหมาะกว่า ส่วนยูนิตลิงค์เหมาะกับผู้ที่รับความเสี่ยงด้านการลงทุนได้ ทุกกรมธรรม์ที่ซื้อใหม่มีสิทธิ "Free Look Period" ตามที่กำหนดไว้ในประกาศคณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการประกอบธุรกิจประกันภัย เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการออก การเสนอขายกรมธรรม์ประกันภัยของบริษัทประกันชีวิต และการปฏิบัติหน้าที่ของตัวแทนประกันชีวิต นายหน้าประกันชีวิต และธนาคาร พ.ศ. 2561 คือสามารถพิจารณายกเลิกกรมธรรม์ได้ภายใน 15 วันหลังได้รับกรมธรรม์ (ขยายเป็น 30 วัน หากซื้อผ่านช่องทางโทรศัพท์) โดยบริษัทจะคืนเบี้ยประกันที่ได้รับมาให้ แต่ในทางปฏิบัติหลายบริษัทมักหักค่าใช้จ่ายที่เกิดขึ้นจริง เช่น ค่าตรวจสุขภาพหรือค่าธรรมเนียมการออกกรมธรรม์ ออกจากยอดคืนด้วย จึงควรอ่านเงื่อนไขในกรมธรรม์ให้ครบถ้วนภายในช่วงเวลานี้ก่อนตัดสินใจเก็บไว้ต่อ

ตัวอย่างการเปรียบเทียบเบี้ยและทุนประกันของแต่ละแบบ

สมมติชายอายุ 35 ปี ต้องการทุนประกัน 1,000,000 บาท หากเลือกประกันชั่วระยะเวลา 20 ปี เบี้ยต่อปีอาจอยู่ที่ประมาณ 5,000-10,000 บาท ขึ้นกับสุขภาพและบริษัทประกัน เพราะเบี้ยเกือบทั้งหมดเป็นต้นทุนความคุ้มครองล้วนๆ หากเลือกทุนประกันเท่ากันแบบตลอดชีพ เบี้ยต่อปีอาจสูงขึ้นเป็นหลายเท่า เช่น 25,000-40,000 บาทต่อปี เพราะมีส่วนที่สะสมเป็นมูลค่าเงินสดเพิ่มเข้ามา หากเลือกแบบสะสมทรัพย์ที่เน้นออม ทุนประกันมักลดลงเหลือเพียงไม่กี่เท่าของเบี้ยที่จ่าย แต่ได้เงินคืนตามกำหนดเวลาที่แน่นอน จะเห็นว่าทุนประกันเท่ากันแต่เบี้ยต่างกันมากตามสัดส่วนของเงินที่ถูกจัดสรรไปเป็นต้นทุนความคุ้มครองล้วนๆ กับส่วนที่สะสมเป็นเงินออม ตัวเลขข้างต้นเป็นตัวอย่างสมมติเพื่อให้เห็นหลักการเปรียบเทียบเท่านั้น เบี้ยจริงขึ้นกับอายุ เพศ สุขภาพ และเงื่อนไขของแต่ละบริษัทประกัน ควรขอใบเสนอราคาจริงเพื่อเปรียบเทียบก่อนตัดสินใจ

ตารางเปรียบเทียบเบี้ยรวม 20 ปี ทุนประกันเท่ากัน

จากตัวอย่างชายอายุ 35 ปี ทุนประกัน 1,000,000 บาทเท่ากันข้างต้น ลองคำนวณเบี้ยรวมตลอดระยะเวลา 20 ปีเพื่อเห็นภาพต้นทุนที่ต่างกันชัดเจนขึ้น

ต้นทุนความคุ้มครองทุนประกันก้อนเดียวกันต่างกันได้ถึง 4-5 เท่าตลอด 20 ปี ส่วนต่างของเบี้ยที่จ่ายเพิ่มในแบบตลอดชีพไม่ได้หายไปไหน แต่ถูกสะสมเป็นมูลค่าเงินสดของกรมธรรม์ที่เวนคืนหรือกู้ยืมได้ในอนาคต ขณะที่แบบชั่วระยะเวลาเบี้ยที่จ่ายเกือบทั้งหมดคือต้นทุนความคุ้มครองล้วนๆ ไม่มีส่วนสะสมคืนกลับมาหากอยู่ครบสัญญา นี่คือเหตุผลที่ผู้วางแผนการเงินมักแนะนำให้แยกพิจารณาว่าซื้อประกันเพื่อ "คุ้มครอง" หรือเพื่อ "ออม" ก่อนเลือกประเภท เพราะราคาที่ต่างกันมากสะท้อนวัตถุประสงค์ที่ต่างกันจริง ไม่ใช่ความคุ้มค่าที่ต่างกัน

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเมื่อเลือกประกันชีวิต

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดคือซื้อประกันแบบสะสมทรัพย์หรือตลอดชีพโดยหวังทุนประกันสูงเหมือนแบบชั่วระยะเวลา ทำให้ผิดหวังเมื่อพบว่าทุนประกันน้อยกว่าที่คาดมากเมื่อเทียบกับเบี้ยที่จ่าย อีกความเข้าใจผิดคือซื้อประกันยูนิตลิงค์โดยไม่เข้าใจว่าผลตอบแทนส่วนลงทุนไม่ได้รับประกัน ทำให้ตกใจเมื่อมูลค่ากรมธรรม์ลดลงตามภาวะตลาด หลายคนไม่ใช้สิทธิ Free Look Period ทบทวนกรมธรรม์ให้ละเอียดภายใน 15 วัน ทำให้พบภายหลังว่าเงื่อนไขไม่ตรงกับที่เข้าใจตอนซื้อแต่ยกเลิกไม่ทันแล้ว และบางคนเลือกประกันตามสิทธิลดหย่อนภาษีเป็นหลักโดยไม่พิจารณาความต้องการความคุ้มครองที่แท้จริงก่อน ทำให้ได้กรมธรรม์ที่ไม่ตอบโจทย์ทั้งเรื่องคุ้มครองและการออมอย่างที่ควรจะเป็น

คำถามที่พบบ่อย

คำถาม: มีเงินจำกัด ควรซื้อประกันแบบไหนก่อน
คำตอบ: หากงบจำกัดและยังไม่มีความคุ้มครองพื้นฐาน ควรเริ่มจากประกันชั่วระยะเวลาก่อน เพราะให้ทุนประกันสูงสุดในราคาถูกที่สุด ช่วยคุ้มครองภาระสำคัญ เช่น หนี้บ้านหรือรายได้ครอบครัว จากนั้นค่อยพิจารณาเพิ่มแบบสะสมทรัพย์หรือตลอดชีพเมื่อมีงบมากขึ้นและต้องการวางแผนออมหรือส่งต่อมรดกเพิ่มเติม

คำถาม: ยกเลิกกรมธรรม์หลังผ่าน 15 วันไปแล้ว ยังทำได้ไหม เสียอะไรบ้าง
คำตอบ: ยังยกเลิกได้โดยขอเวนคืนกรมธรรม์ แต่จะไม่ได้รับเบี้ยคืนเต็มจำนวนเหมือนช่วง Free Look Period มูลค่าเวนคืนที่ได้รับขึ้นกับมูลค่าเงินสดสะสมในกรมธรรม์ ณ ขณะนั้น ซึ่งในปีแรกๆ มักน้อยกว่าเบี้ยที่จ่ายไปมาก ควรพิจารณาให้รอบคอบก่อนตัดสินใจเวนคืนกรมธรรม์ที่ทำมาแล้วหลายปี

คำถาม: ประกันชีวิตแบบไหนเหมาะกับการวางแผนภาษีมรดกที่สุด
คำตอบ: ประกันตลอดชีพมักเหมาะกับวัตถุประสงค์นี้มากที่สุด เพราะให้ความคุ้มครองไปตลอดชีวิตจนถึงอายุที่กำหนดไว้สูง ทำให้มั่นใจได้ว่าทายาทจะได้รับเงินก้อนเมื่อผู้เอาประกันเสียชีวิตไม่ว่าจะเกิดขึ้นเมื่อไหร่ ต่างจากแบบชั่วระยะเวลาที่คุ้มครองเฉพาะช่วงเวลาที่กำหนดเท่านั้น

คำถาม: ประกันยูนิตลิงค์ต่างจากการซื้อประกันชั่วระยะเวลาแยกกับลงทุนกองทุนรวมเองอย่างไร
คำตอบ: ยูนิตลิงค์รวมทั้งสองส่วนไว้ในกรมธรรม์เดียว สะดวกในการจัดการแต่มักมีค่าธรรมเนียมรวมสูงกว่าการแยกซื้อเอง การซื้อประกันชั่วระยะเวลาแยกต่างหากแล้วนำเงินส่วนที่เหลือไปลงทุนในกองทุนรวมเองมักให้ความยืดหยุ่นและควบคุมค่าธรรมเนียมได้ดีกว่าสำหรับผู้ที่มีความรู้ด้านการลงทุนพอสมควร

แหล่งอ้างอิง

• ประกาศคณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการประกอบธุรกิจประกันภัย เรื่อง หลักเกณฑ์ วิธีการออก การเสนอขายกรมธรรม์ประกันภัยของบริษัทประกันชีวิต และการปฏิบัติหน้าที่ของตัวแทนประกันชีวิต นายหน้าประกันชีวิต และธนาคาร พ.ศ. 2561
• คปภ. — แนะการใช้สิทธิยกเลิกกรมธรรม์ (Free look)