ลงทุนทองคำ
เริ่มต้นอย่างไร ภาษีเป็นอย่างไร?

ทองคำแท่ง กับทองรูปพรรณ ต่างกันอย่างไร

ทองคำแท่ง (99.99%) ซื้อขายตามราคาตลาดโลกที่ปรับตามค่าเงินบาท มีส่วนต่างราคาซื้อ-ขาย (สเปรด) ค่อนข้างน้อย เหมาะกับการลงทุน ส่วนทองรูปพรรณ (90-96%) มีค่ากำเหน็จหรือค่าแรงบวกเพิ่มเข้าไปในราคา ทำให้เมื่อขายคืนมักได้ราคาต่ำกว่าราคาซื้อค่อนข้างมาก จึงเหมาะกับการซื้อเพื่อสวมใส่มากกว่าลงทุน

ภาษีทองคำ ต้องเสียไหม

โดยทั่วไป กำไรจากการซื้อขายทองคำแท่งและทองรูปพรรณของบุคคลธรรมดาที่ไม่ได้ประกอบธุรกิจค้าทองได้รับยกเว้นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา แต่มีข้อยกเว้นสำหรับบางรูปแบบ เช่น การซื้อขายทองผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ที่ให้ซื้อทองเป็นหน่วยดิจิทัลและขายคืนเป็นเงินสดได้ทันที ซึ่งถือเป็นเงินได้ต้องเสียภาษี หรือการเทรดทองในรูปคู่สกุลเงิน (เช่น XAU/USD) ผ่านโบรกเกอร์ฟอเร็กซ์ ซึ่งถือเป็นการลงทุนในตราสารอนุพันธ์ ไม่ใช่การซื้อขายทองคำจริง

ช่องทางลงทุนทองคำที่พบบ่อย

• ซื้อทองคำแท่งจากร้านทองที่เชื่อถือได้ เก็บใบเสร็จไว้เป็นหลักฐานเสมอ
• บัญชีทองคำออนไลน์ (Gold Savings Account) ซื้อขายเป็นหน่วยกรัมผ่านแอปธนาคารหรือโบรกเกอร์ ไม่ต้องรับทองจริง
• กองทุนรวมทองคำ (Gold ETF/Fund) เหมาะกับคนที่อยากได้สภาพคล่องสูงและซื้อขายผ่านระบบกองทุน

ข้อควรระวังก่อนเริ่มลงทุนทองคำ

ราคาทองคำผันผวนตามตลาดโลกและค่าเงินบาท ไม่ควรทุ่มเงินก้อนเดียวซื้อครั้งเดียว และควรมีเงินสำรองฉุกเฉินก่อนเริ่มลงทุนเสมอ เพื่อไม่ต้องรีบขายทองในจังหวะราคาต่ำเมื่อมีเหตุจำเป็นต้องใช้เงิน

VAT ทองคำแท่ง เงื่อนไขที่ควรรู้

ทองคำแท่งบริสุทธิ์ 99.99% ที่ยังไม่ได้ประกอบขึ้นเป็นทองรูปพรรณ ได้รับยกเว้นภาษีมูลค่าเพิ่มตามพระราชกฤษฎีกาภายใต้ประมวลรัษฎากร ผู้ประกอบการค้าทองที่จดทะเบียนตามเงื่อนไขที่กรมสรรพากรกำหนดจึงไม่ต้องเรียกเก็บ VAT 7% จากการซื้อขายทองคำแท่งประเภทนี้ ต่างจากทองรูปพรรณที่มีค่ากำเหน็จหรือค่าแรงรวมอยู่ในราคา ซึ่งค่ากำเหน็จส่วนนี้ถือเป็นค่าบริการที่ต้องเสีย VAT ตามปกติ ผู้ซื้อควรสอบถามร้านทองให้ชัดว่าใบเสร็จที่ได้รับระบุราคาซื้อขาย ความบริสุทธิ์ของทอง และรายละเอียดครบถ้วนหรือไม่ เพราะมีผลต่อการอ้างอิงต้นทุนหากต้องพิสูจน์แหล่งที่มาของเงินในอนาคต

ตัวอย่างการคำนวณกำไรขาดทุนจากส่วนต่างราคาทอง

สมมติซื้อทองคำแท่งหนัก 1 บาท ในวันที่ราคาขายออกของร้านทองอยู่ที่ 45,000 บาท และราคารับซื้อคืนอยู่ที่ 44,500 บาท ส่วนต่าง (สเปรด) เท่ากับ 500 บาท หรือประมาณ 1.1% ของราคาซื้อ หากถือไว้ระยะหนึ่งแล้วราคาทองปรับขึ้น โดยราคารับซื้อคืน ณ วันที่ขายอยู่ที่ 47,000 บาท กำไรที่ได้จริงเท่ากับ 47,000 - 45,000 = 2,000 บาท ไม่ใช่คำนวณจากราคาขายออกเทียบราคาขายออก เพราะผู้ขายทองจะได้รับเงินตามราคารับซื้อคืนของร้านเสมอ ไม่ใช่ราคาขายออกที่ประกาศไว้ ส่วนทองรูปพรรณที่มีค่ากำเหน็จรวมอยู่ในราคาซื้อ เมื่อขายคืนมักไม่ได้ค่ากำเหน็จนั้นกลับมาเลย จึงต้องรอให้ราคาทองปรับขึ้นมากกว่าทองคำแท่งพอสมควรจึงจะเริ่มมีกำไรจริง

ตารางกำไรขาดทุนที่ราคาขายคืนต่างกัน

จากตัวอย่างข้างต้นที่ซื้อทองคำแท่ง 1 บาท ราคาขายออก 45,000 บาท ลองดูว่าถ้าราคารับซื้อคืน ณ วันที่ขายเปลี่ยนไปเป็นระดับต่าง ๆ จะได้กำไรหรือขาดทุนเท่าไร

จะเห็นว่าถ้าขายคืนทันทีหลังซื้อโดยที่ราคาตลาดยังไม่ขยับเลย จะขาดทุนจากส่วนต่าง (สเปรด) ทันที 500 บาท หรือประมาณ 1.11% ของเงินลงทุน นี่คือ "ต้นทุนแฝง" ที่นักลงทุนทองคำแท่งต้องแบกรับทุกครั้งที่ซื้อขาย ราคาทองต้องปรับขึ้นมากกว่าสเปรดนี้ก่อนถึงจะเริ่มมีกำไรจริง ยิ่งทองรูปพรรณที่มีค่ากำเหน็จรวมอยู่ด้วย จุดคุ้มทุนยิ่งอยู่สูงกว่านี้มาก

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยของนักลงทุนทองคำมือใหม่

• ซื้อทองรูปพรรณโดยหวังผลตอบแทนแบบการลงทุน ทั้งที่ค่ากำเหน็จทำให้ต้นทุนสูงกว่าทองคำแท่งมาก
• ไม่เก็บใบเสร็จซื้อทอง ทำให้ขายคืนที่ร้านอื่นได้ราคาต่ำกว่าหรือถูกเรียกเอกสารเพิ่มเติม
• ไล่ซื้อทองตามกระแสตอนราคาขึ้นแรง แล้วต้องขายขาดทุนตอนราคาย่อกลับ
• ลงทุนทองคำเกินสัดส่วนที่เหมาะสมของพอร์ต จนขาดสภาพคล่องสำหรับความจำเป็นอื่น
• ไม่แยกความแตกต่างระหว่างซื้อทองจริงกับการเทรดสัญญาซื้อขายส่วนต่างหรือฟอเร็กซ์ทองคำ ซึ่งมีความเสี่ยงและกลไกภาษีต่างกันโดยสิ้นเชิง

คำถามที่พบบ่อย

คำถาม ซื้อทองผ่านแอปธนาคาร (Gold Savings Account) ต่างจากซื้อทองแท่งจริงอย่างไร
บัญชีทองคำออนไลน์ที่ธนาคารหรือโบรกเกอร์ที่ได้รับใบอนุญาตให้บริการ ผู้ซื้อไม่ได้ถือทองคำจริงในมือ เป็นเพียงสิทธิเรียกร้องตามสัญญากับผู้ให้บริการ ต่างจากทองคำแท่งจริงที่ถือครองได้ทางกายภาพ ควรเลือกผู้ให้บริการที่ได้รับใบอนุญาตถูกต้องตามกฎหมายเสมอ

คำถาม ราคาทองในประเทศกับราคาทองโลกทำไมไม่เท่ากัน
ราคาทองในประเทศอ้างอิงราคาทองคำตลาดโลกที่แปลงเป็นเงินบาทตามอัตราแลกเปลี่ยน ณ ขณะนั้น บวกด้วยต้นทุนดำเนินงานของร้านทอง ทำให้ราคาที่ประกาศในไทยเคลื่อนไหวตามทั้งราคาทองโลกและค่าเงินบาท ไม่ใช่ปรับตามราคาทองโลกเพียงอย่างเดียว

คำถาม ขายทองได้กำไรก้อนใหญ่ ต้องยื่นภาษีไหม
กำไรจากการขายทองคำแท่งหรือทองรูปพรรณของบุคคลธรรมดาทั่วไปที่ไม่ได้ประกอบธุรกิจค้าทองโดยปกติได้รับยกเว้นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา แต่ควรเก็บหลักฐานการซื้อขายไว้เผื่อต้องชี้แจงที่มาของเงินก้อนใหญ่กับธนาคารหรือหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง

คำถาม ควรลงทุนทองคำสัดส่วนเท่าไรของพอร์ต
ไม่มีสัดส่วนตายตัวที่เหมาะกับทุกคน แต่โดยทั่วไปนักวางแผนการเงินมักแนะนำให้ถือทองคำในสัดส่วนไม่มากเกินไปของพอร์ตรวม เพื่อกระจายความเสี่ยงร่วมกับสินทรัพย์อื่น ไม่ใช่ถือเป็นสินทรัพย์หลักเพียงอย่างเดียว ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับเป้าหมายและระดับความเสี่ยงที่แต่ละคนรับได้