ผ่อนเครื่องใช้ไฟฟ้าแบบเช่าซื้อ
คุ้มจริงไหม?

เช่าซื้อสินค้า ต่างจากผ่อน 0% บัตรเครดิตอย่างไร

เช่าซื้อสินค้า (hire purchase) คือการที่ร้านค้าให้ผู้ซื้อผ่อนชำระราคาสินค้าเป็นงวด โดยกรรมสิทธิ์ในสินค้ายังเป็นของผู้ขายจนกว่าจะผ่อนครบ ต่างจากผ่อน 0% ผ่านบัตรเครดิตที่ผู้ซื้อเป็นเจ้าของสินค้าทันทีตั้งแต่รูดบัตร และเป็นเพียงการแบ่งชำระหนี้กับธนาคารผู้ออกบัตร วิธีนี้มักใช้กับผู้ที่ไม่มีบัตรเครดิตหรือวงเงินไม่พอ ร้านค้าจึงคิดค่าเช่าซื้อ (คล้ายดอกเบี้ย) เพิ่มจากราคาเงินสด และมักมีการเช็กเครดิตบูโรหรือขอผู้ค้ำประกันเช่นเดียวกับสินเชื่อทั่วไป

ทำไมดอกเบี้ยจริงมักสูงกว่าตัวเลขที่โฆษณา

ร้านค้าหลายแห่งโฆษณาค่างวดรายเดือนที่ดูจ่ายไหว แต่เมื่อรวมค่าเช่าซื้อทั้งสัญญาแล้วเทียบกับราคาเงินสด อัตราดอกเบี้ยที่แท้จริง (effective interest rate) ต่อปีอาจสูงกว่าที่คิดมาก เพราะดอกเบี้ยเช่าซื้อมักคำนวณแบบเงินต้นคงที่ตลอดสัญญา (flat rate) ไม่ใช่ลดต้นลดดอกแบบสินเชื่อธนาคาร ทำให้ตัวเลขเปอร์เซ็นต์ที่โฆษณาดูต่ำกว่าดอกเบี้ยจริงที่จ่ายเมื่อเทียบเป็นอัตราต่อปีแบบลดต้นลดดอก วิธีเช็กที่แม่นยำที่สุดคือนำราคาเช่าซื้อรวมทั้งหมดหักด้วยราคาเงินสด แล้วดูว่าส่วนต่างนั้นคิดเป็นกี่เปอร์เซ็นต์ของราคาเงินสดต่อปี

กฎหมายควบคุมสัญญาเช่าซื้อเครื่องใช้ไฟฟ้าคุ้มครองอะไรบ้าง

ธุรกิจให้เช่าซื้อเครื่องใช้ไฟฟ้าเป็น "ธุรกิจที่ควบคุมสัญญา" ตามประกาศคณะกรรมการว่าด้วยสัญญาของสำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) ซึ่งกำหนดให้สัญญาต้องระบุราคาเงินสด ราคาเช่าซื้อรวม จำนวนเงินดาวน์ และแยกยอดผ่อนแต่ละงวดเป็นเงินต้น ดอกเบี้ย และภาษีมูลค่าเพิ่มให้ชัดเจน ไม่ใช่บอกแค่ยอดผ่อนต่อเดือนเพียงตัวเดียว หากผู้เช่าซื้อต้องการปิดบัญชีก่อนกำหนด ผู้ให้เช่าซื้อต้องลดดอกเบี้ยส่วนที่ยังไม่ถึงกำหนดชำระให้ตามส่วน ไม่ใช่เก็บดอกเบี้ยเต็มจำนวนทั้งสัญญา ควรขอดูรายละเอียดเหล่านี้ในสัญญาก่อนเซ็นทุกครั้ง

ก่อนเซ็นสัญญาเช่าซื้อสินค้า ควรเช็กอะไร

• เปรียบเทียบราคาเงินสดกับราคาเช่าซื้อรวมทั้งสัญญา เพื่อดูว่าดอกเบี้ยรวมคิดเป็นกี่เปอร์เซ็นต์ของราคาเงินสด
• เช็กว่าสัญญาแยกเงินต้น ดอกเบี้ย และยอดคงเหลือแต่ละงวดชัดเจนหรือไม่
• ถามเงื่อนไขการปิดบัญชีก่อนกำหนดว่าได้ส่วนลดดอกเบี้ยเท่าไร
• เทียบกับทางเลือกอื่น เช่น ผ่อน 0% บัตรเครดิตหรือเก็บเงินซื้อสดถ้าเป็นไปได้ ซึ่งมักมีต้นทุนต่ำกว่า

ผิดนัดชำระ สินค้าที่เช่าซื้อจะถูกยึดไหม

เนื่องจากกรรมสิทธิ์ในสินค้ายังเป็นของผู้ขายจนกว่าจะผ่อนครบ หากผิดนัดชำระต่อเนื่องตามเงื่อนไขในสัญญา ผู้ให้เช่าซื้อมีสิทธิบอกเลิกสัญญาและติดตามเอาสินค้าคืนได้ โดยทั่วไปเงินที่ผ่อนไปแล้วจะไม่ได้คืน เพราะถือเป็นค่าเช่าใช้สินค้าระหว่างทาง จึงควรมั่นใจว่าผ่อนไหวตลอดสัญญาก่อนตัดสินใจเช่าซื้อ และหากเริ่มผ่อนไม่ไหวควรรีบติดต่อร้านค้าเพื่อเจรจาก่อนถูกยึดสินค้าคืน