คิดให้

ภาษี · อ่าน 4 นาที

ฟรีแลนซ์
ต้องยื่นภาษีอย่างไร?

เขียนโดย ทีมบรรณาธิการคิดให้

รายได้อิสระไม่มีนายจ้างหักภาษีให้อัตโนมัติ ฟรีแลนซ์จึงต้องเข้าใจการยื่นภาษีด้วยตัวเอง

ฟรีแลนซ์ต้องยื่นภาษีอะไรบ้าง

รายได้ฟรีแลนซ์ส่วนใหญ่จัดเป็นเงินได้ประเภทที่ 2 (รับจ้างทำงาน) หรือประเภทที่ 8 (รับเหมา ขายของ ให้บริการอื่น ๆ) ขึ้นอยู่กับลักษณะงาน ต้องยื่นแบบ ภ.ง.ด.90 ตอนสิ้นปีเหมือนบุคคลทั่วไป และถ้ามีเงินได้ประเภทที่ 8 ต้องยื่น ภ.ง.ด.94 เพิ่มอีกครั้งกลางปีสำหรับรายได้ครึ่งปีแรกด้วย

หักค่าใช้จ่ายแบบเหมาหรือตามจริง

เงินได้ประเภทที่ 2 หักค่าใช้จ่ายแบบเหมาได้ 50% แต่ไม่เกิน 100,000 บาท ส่วนเงินได้ประเภทที่ 8 อัตราเหมาจะแตกต่างกันไปตามลักษณะงาน บางประเภทหักได้ถึง 40-60% หรือเลือกหักตามจริงก็ได้หากมีหลักฐานค่าใช้จ่ายครบถ้วนและคำนวณแล้วคุ้มกว่า ควรลองเปรียบเทียบทั้งสองแบบก่อนยื่นทุกปี

ภาษีหัก ณ ที่จ่าย 3%

ผู้ว่าจ้างที่เป็นนิติบุคคลมักหักภาษี ณ ที่จ่ายไว้ 3% ของค่าจ้างก่อนโอนเงินให้ ฟรีแลนซ์ควรเก็บหนังสือรับรองการหักภาษี ณ ที่จ่ายจากทุกงานไว้ให้ครบ เพราะนำมาใช้เป็นเครดิตหักออกจากภาษีที่ต้องจ่ายจริงตอนยื่นประจำปีได้ ถ้าหักไว้เกินกว่าภาษีที่ต้องจ่ายจริงก็ขอคืนได้เช่นกัน

ประกันสังคมมาตรา 40 สำหรับฟรีแลนซ์

ฟรีแลนซ์ไม่มีนายจ้างจึงไม่ได้อยู่ในระบบประกันสังคมมาตรา 33 โดยอัตโนมัติ แต่สมัครเข้าระบบมาตรา 40 ได้ด้วยตัวเอง มีให้เลือก 3 ทางเลือกความคุ้มครอง จ่ายเงินสมทบเองทุกเดือนในอัตราที่ต่ำกว่ามาตรา 33 มาก แลกกับสิทธิประโยชน์ที่จำกัดกว่า เป็นทางเลือกที่ช่วยให้มีหลักประกันพื้นฐานยามเจ็บป่วยหรือชราภาพ

เช็กลิสต์ก่อนยื่นภาษีฟรีแลนซ์

รายได้เกิน 1.8 ล้านบาท ต้องจด VAT

ฟรีแลนซ์ที่มีรายได้จากการให้บริการเกิน 1.8 ล้านบาทต่อปี มีหน้าที่ต้องจดทะเบียนภาษีมูลค่าเพิ่ม (VAT) กับกรมสรรพากรภายใน 30 วันนับแต่วันที่รายได้เกินเกณฑ์ หลังจดทะเบียนแล้วต้องเรียกเก็บ VAT 7% เพิ่มจากค่าบริการที่เรียกเก็บลูกค้า และยื่นแบบ ภ.พ.30 ทุกเดือนภายในวันที่ 15 ของเดือนถัดไป แม้เดือนนั้นจะไม่มีรายได้เลยก็ยังต้องยื่นแบบเปล่า หากไม่จดทะเบียนทั้งที่รายได้เกินเกณฑ์แล้ว อาจถูกกรมสรรพากรเรียกเก็บภาษีย้อนหลังพร้อมเบี้ยปรับและเงินเพิ่ม ฟรีแลนซ์ที่รายได้ใกล้เกณฑ์นี้จึงควรติดตามยอดรายได้สะสมทั้งปีอย่างสม่ำเสมอ ไม่ใช่รอตรวจสอบตอนสิ้นปีเพียงครั้งเดียว

ตัวอย่างการคำนวณภาษีฟรีแลนซ์จริง

สมมติฟรีแลนซ์รับงานออกแบบกราฟิก มีรายได้ทั้งปี 600,000 บาท จัดเป็นเงินได้ประเภทที่ 2 หักค่าใช้จ่ายแบบเหมาได้ 50% แต่ไม่เกิน 100,000 บาท เนื่องจาก 50% ของ 600,000 บาท เท่ากับ 300,000 บาทซึ่งเกินเพดาน จึงหักค่าใช้จ่ายได้จริงเพียง 100,000 บาท เหลือเงินได้หลังหักค่าใช้จ่าย 500,000 บาท หักค่าลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาท เหลือเงินได้สุทธิ 440,000 บาท คำนวณภาษีตามอัตราก้าวหน้า เงินได้สุทธิ 150,000 บาทแรกได้รับยกเว้นภาษี ช่วง 150,001-300,000 บาท เสียภาษี 5% คิดเป็น 7,500 บาท ช่วง 300,001-440,000 บาท เสียภาษี 10% คิดเป็น 14,000 บาท รวมภาษีที่ต้องจ่ายทั้งปีประมาณ 21,500 บาท (ตัวอย่างนี้ยังไม่รวมค่าลดหย่อนอื่น เช่น ประกันสังคมมาตรา 40 หรือกองทุน SSF ซึ่งช่วยลดภาษีได้เพิ่มเติม) หากระหว่างปีถูกหักภาษี ณ ที่จ่ายไว้รวมมากกว่า 21,500 บาท ก็มีสิทธิยื่นขอคืนภาษีส่วนต่างจากกรมสรรพากรได้

เทียบภาษีฟรีแลนซ์ 3 ระดับรายได้

เพดานหักค่าใช้จ่ายแบบเหมาที่ 100,000 บาทมีผลกระทบต่างกันมากตามระดับรายได้ ลองดูตัวอย่าง 3 ระดับรายได้ทั้งปีของฟรีแลนซ์เงินได้ประเภทที่ 2 โดยใช้วิธีคำนวณเดียวกับตัวอย่างข้างต้น (หักค่าใช้จ่ายเหมา 50% แต่ไม่เกิน 100,000 บาท และค่าลดหย่อนส่วนตัว 60,000 บาท)

รายได้ทั้งปีค่าใช้จ่ายเหมา (หักได้จริง)เงินได้สุทธิภาษีทั้งปีอัตราภาษีเฉลี่ยจริง
300,000 บาท100,000 บาท140,000 บาท0 บาท0%
600,000 บาท100,000 บาท440,000 บาท21,500 บาท3.6%
1,200,000 บาท100,000 บาท1,040,000 บาท125,000 บาท10.4%

สังเกตว่ายอดหักค่าใช้จ่ายเหมาคงที่อยู่ที่ 100,000 บาทเท่ากันทั้ง 3 ระดับ เพราะรายได้ทุกระดับในตารางนี้คำนวณ 50% แล้วเกินเพดานอยู่แล้ว นั่นหมายความว่ายิ่งรายได้สูงขึ้น สัดส่วนค่าใช้จ่ายที่หักได้จริงเทียบกับรายได้รวมจะยิ่งลดลงเรื่อย ๆ (จาก 33% ของรายได้ที่ระดับ 300,000 บาท เหลือเพียง 8% ของรายได้ที่ระดับ 1,200,000 บาท) ทำให้เงินได้สุทธิที่ต้องเสียภาษีโตเร็วกว่ารายได้จริง และภาษีก็เร่งตัวขึ้นตามไปด้วย ฟรีแลนซ์ที่รายได้สูงและมีค่าใช้จ่ายจริงในการทำงานเกิน 100,000 บาทต่อปี จึงมักคุ้มกว่าถ้าเปลี่ยนไปหักค่าใช้จ่ายตามจริงแทนแบบเหมา

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยของฟรีแลนซ์เรื่องภาษี

คำถามที่พบบ่อย

คำถาม ฟรีแลนซ์ต้องจ่ายภาษีล่วงหน้าทุกเดือนเหมือนพนักงานประจำไหม
ไม่ต้อง ฟรีแลนซ์ไม่มีนายจ้างหักภาษี ณ ที่จ่ายทุกเดือนแบบพนักงานประจำ แต่หากมีเงินได้ประเภทที่ 8 ต้องยื่น ภ.ง.ด.94 กลางปีในช่วงเดือนกรกฎาคม-กันยายน (ยื่นออนไลน์มักขยายเวลาได้ถึงราวต้นเดือนตุลาคม) และยื่น ภ.ง.ด.90 สรุปทั้งปีภายในเดือนมีนาคมของปีถัดไป

คำถาม มีรายได้จากหลายช่องทาง ต้องรวมยื่นภาษีทั้งหมดไหม
ต้องรวม เพราะภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาคิดจากเงินได้สุทธิรวมทั้งปีของบุคคลคนเดียว ไม่ว่าจะมาจากเงินเดือนประจำ งานฟรีแลนซ์ หรือรายได้อื่นใด ต้องนำมารวมยื่นในแบบเดียวกัน

คำถาม หัก ณ ที่จ่ายไว้เกินกว่าภาษีที่ต้องจ่ายจริง ขอคืนได้ไหม
ได้ ยื่นแบบภาษีตามปกติแล้วระบุขอคืนเงินภาษีในระบบ กรมสรรพากรจะโอนเงินคืนเข้าบัญชีที่ผูกพร้อมเพย์กับเลขบัตรประชาชนไว้ ระยะเวลาคืนเงินขึ้นอยู่กับความครบถ้วนของเอกสารและช่องทางที่ยื่น

คำถาม ไม่ได้จดทะเบียนธุรกิจ ยังนับเป็นฟรีแลนซ์ที่ต้องยื่นภาษีไหม
ต้องยื่น เพราะภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาคิดจากรายได้ของบุคคล ไม่ใช่จากการจดทะเบียนธุรกิจ ฟรีแลนซ์ที่ไม่ได้จดทะเบียนบริษัทหรือร้านค้าก็ยังมีหน้าที่ยื่นภาษีเงินได้บุคคลธรรมดาเช่นเดิมตราบใดที่มีรายได้ถึงเกณฑ์ต้องยื่น

อ่านเพิ่มเติม

เงินเดือนเท่าไหร่ ถึงต้องเสียภาษี?เกณฑ์เงินเดือนที่เริ่มเสียภาษี พร้อมสูตรประเมินภาษีคร่าวๆ จากรายได้ต่อเดือน→ภาษีที่ดินและสิ่งปลูกสร้าง ใครต้องจ่าย จ่ายเท่าไหร่?อัตราภาษีของที่อยู่อาศัย เกษตรกรรม พาณิชย์ และที่รกร้าง พร้อมเกณฑ์ยกเว้นบ้านหลังแรก→ประกันชีวิตและประกันสุขภาพ ลดหย่อนภาษีได้เท่าไหร่?เพดานลดหย่อนของประกันชีวิต ประกันสุขภาพตัวเอง และประกันสุขภาพพ่อแม่→