โดนทวงหนี้แบบนี้
ผิดกฎหมายไหม?

ทวงหนี้ได้กี่ครั้ง ช่วงเวลาไหนบ้าง

พระราชบัญญัติการทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558 กำหนดให้ผู้ทวงถามหนี้ติดต่อลูกหนี้ได้ไม่เกินวันละ 1 ครั้ง ในวันจันทร์ถึงศุกร์ เวลา 08.00-20.00 น. และวันหยุดราชการ เวลา 08.00-18.00 น. เท่านั้น หากทวงถามเกินกว่าที่กำหนดมีโทษปรับสูงสุด 100,000 บาท

ทวงกับใครได้บ้าง

ผู้ทวงถามหนี้ทวงถามได้เฉพาะกับตัวลูกหนี้และผู้ค้ำประกันเท่านั้น ห้ามติดต่อบุคคลในครอบครัว เพื่อนร่วมงาน หรือบุคคลอื่นเพื่อกดดันให้ช่วยชำระหนี้แทน ฝ่าฝืนมีโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี ปรับไม่เกิน 100,000 บาท

สิ่งที่กฎหมายห้ามเด็ดขาด

• ข่มขู่ ใช้ความรุนแรง หรือทำให้อับอายต่อหน้าผู้อื่น
• ใช้ถ้อยคำหยาบคายหรือดูหมิ่น
• ติดต่อผ่านไปรษณียบัตร เอกสารเปิดผนึก หรือสื่อที่บุคคลอื่นเห็นข้อความทวงหนี้ได้
• แอบอ้างเป็นเจ้าหน้าที่รัฐหรือศาล

การฝ่าฝืนข้อห้ามเหล่านี้ถือเป็นความผิดร้ายแรง มีโทษจำคุกสูงสุดไม่เกิน 5 ปี ปรับไม่เกิน 500,000 บาท ทั้งผู้ทวงหนี้ในระบบและนอกระบบ

สรุปโทษแต่ละแบบเทียบกัน

กฎหมายทวงถามหนี้แบ่งความผิดออกเป็นหลายระดับ โทษจึงหนักเบาต่างกันตามความร้ายแรงของพฤติกรรม รวบรวมมาเทียบกันในตารางเดียวเพื่อให้เห็นภาพชัดว่าอะไรผิดแค่ไหน:

สังเกตว่ายิ่งพฤติกรรมกระทบสิทธิและความปลอดภัยของลูกหนี้มากขึ้นเท่าไร โทษก็ยิ่งหนักขึ้นเป็นขั้นบันได จากโทษปรับอย่างเดียวในกรณีทวงเกินเวลา ไปจนถึงโทษจำคุกสูงสุด 5 ปีสำหรับพฤติกรรมข่มขู่หรือแอบอ้างเป็นเจ้าหน้าที่รัฐ ซึ่งเป็นความผิดที่กระทบต่อสิทธิเสรีภาพของบุคคลโดยตรง ผู้ทวงถามหนี้ทุกรายไม่ว่าจะเป็นเจ้าหนี้เองหรือบริษัทรับจ้างทวงหนี้ล้วนอยู่ภายใต้บทลงโทษเดียวกันนี้ทั้งหมด

สิทธิลูกหนี้ที่มักไม่รู้ตัวว่ามี

ตั้งแต่มาตรการ Responsible Lending ของ ธปท. มีผลบังคับใช้ 1 มกราคม 2567 สถาบันการเงินห้ามเรียกเก็บค่าปรับจากการปิดหนี้ก่อนกำหนด (prepayment fee) และตั้งแต่ 1 เมษายน 2567 ลูกหนี้สินเชื่อส่วนบุคคลภายใต้การกำกับที่ค้างชำระไม่เกิน 90 วัน และจ่ายดอกเบี้ยสะสมมากกว่าเงินต้นสะสมในช่วง 3-5 ปีที่ผ่านมา มีสิทธิขอเข้าร่วมมาตรการช่วยปิดจบหนี้เร็วขึ้นและลดภาระดอกเบี้ยกับสถาบันการเงินได้โดยตรง

ถูกทวงหนี้ผิดกฎหมาย แจ้งได้ที่ไหน

หากพบว่าถูกทวงถามหนี้ในลักษณะที่ผิดกฎหมาย สามารถร้องเรียนได้ที่สถานีตำรวจในพื้นที่ หรือศูนย์คุ้มครองผู้ใช้บริการทางการเงิน ธปท. สายด่วน 1213

ตัวอย่างสถานการณ์ที่เข้าข่ายผิดกฎหมายทวงหนี้

สมมติมีเจ้าหนี้โทรทวงถามหนี้วันละ 3-4 ครั้งติดต่อกันหลายวัน ทั้งที่กฎหมายกำหนดไม่เกินวันละ 1 ครั้ง นี่เข้าข่ายผิดกฎหมายชัดเจน อีกกรณีคือเจ้าหนี้โทรหาหัวหน้างานหรือเพื่อนร่วมงานของลูกหนี้เพื่อขอให้ช่วยกดดันให้จ่ายหนี้ ทั้งที่กฎหมายห้ามติดต่อบุคคลอื่นนอกจากตัวลูกหนี้และผู้ค้ำประกันเพื่อกดดันให้ชำระหนี้แทน หรือกรณีที่เจ้าหนี้ส่งจดหมายทวงหนี้แบบไปรษณียบัตรที่คนอื่นในบ้านหรือบุรุษไปรษณีย์เห็นข้อความทวงหนี้ได้ ก็เข้าข่ายผิดกฎหมายเช่นกัน แม้กระทั่งการโทรมาข่มขู่ว่าจะแจ้งความดำเนินคดีอาญาทั้งที่เป็นเพียงหนี้ทางแพ่ง หรือแอบอ้างว่าเป็นเจ้าหน้าที่ศาลหรือตำรวจเพื่อสร้างความหวาดกลัว ก็ล้วนเป็นพฤติกรรมที่กฎหมายห้ามเด็ดขาดและมีโทษทางอาญา

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเมื่อโดนทวงหนี้

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดคือไม่รู้สิทธิ์ของตัวเองและปล่อยให้ถูกทวงถามผิดกฎหมายโดยไม่ดำเนินการอะไร ทำให้เจ้าหนี้บางรายได้ใจและทวงถามหนักขึ้นเรื่อยๆ อีกความเข้าใจผิดคือคิดว่าหนีการรับสายหรือเปลี่ยนเบอร์จะแก้ปัญหาได้ ทั้งที่หนี้ยังคงอยู่และอาจนำไปสู่การถูกฟ้องร้องในที่สุดหากไม่เจรจา หลายคนไม่เก็บหลักฐานการถูกทวงถามที่ผิดกฎหมาย เช่น การอัดเสียงหรือแคปแชทข้อความ ทำให้ยากต่อการร้องเรียนหรือดำเนินคดีภายหลัง และบางคนตกใจจนยอมจ่ายในเงื่อนไขที่ไม่เป็นธรรมเพราะถูกกดดันหนัก ทั้งที่สามารถร้องเรียนพฤติกรรมทวงหนี้ผิดกฎหมายก่อน แล้วค่อยเจรจาเงื่อนไขการชำระหนี้แยกต่างหากในภายหลัง

คำถามที่พบบ่อย

คำถาม: บริษัทรับจ้างทวงหนี้ (Third-party) ต้องปฏิบัติตามกฎหมายเดียวกันไหม
คำตอบ: ต้องปฏิบัติตามเช่นเดียวกัน พระราชบัญญัติการทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558 ครอบคลุมผู้ทวงถามหนี้ทุกประเภท ทั้งเจ้าหนี้เองและบริษัทรับจ้างทวงหนี้ที่ได้รับมอบหมาย หากบริษัทรับจ้างทวงหนี้ฝ่าฝืนกฎหมาย ทั้งบริษัทและเจ้าหนี้ตัวการอาจต้องร่วมรับผิดชอบด้วย

คำถาม: หนี้บัตรเครดิตถูกขายต่อให้บริษัทติดตามหนี้ ยังใช้สิทธิ์นี้ได้ไหม
คำตอบ: ใช้ได้เช่นเดียวกัน ไม่ว่าหนี้จะถูกโอนขายต่อไปให้ผู้รับซื้อหนี้รายใด ผู้ทวงถามหนี้รายใหม่ก็ยังต้องปฏิบัติตามกฎหมายทวงถามหนี้ฉบับเดียวกัน สิทธิของลูกหนี้ไม่ได้ลดลงเพราะหนี้ถูกขายต่อ

คำถาม: บันทึกเสียงการโทรทวงหนี้ไว้เป็นหลักฐาน ใช้ในการร้องเรียนได้จริงไหม
คำตอบ: ใช้ได้และเป็นหลักฐานสำคัญ การบันทึกเสียงบทสนทนาที่ตัวเองเป็นคู่สนทนาด้วยสามารถทำได้ตามกฎหมาย และเป็นหลักฐานที่มีน้ำหนักมากเมื่อนำไปร้องเรียนต่อหน่วยงานที่เกี่ยวข้องหรือแจ้งความ ควรเก็บบันทึกวันเวลาที่โทรมาด้วยทุกครั้งประกอบการร้องเรียน

คำถาม: ร้องเรียนเจ้าหนี้ที่ทวงหนี้ผิดกฎหมายแล้ว หนี้จะหายไปไหม
คำตอบ: ไม่หาย การร้องเรียนพฤติกรรมทวงหนี้ผิดกฎหมายเป็นคนละเรื่องกับตัวหนี้ที่ยังคงต้องชำระอยู่ตามกฎหมาย การร้องเรียนช่วยหยุดพฤติกรรมทวงหนี้ที่ไม่เป็นธรรมเท่านั้น ส่วนภาระหนี้ยังคงต้องเจรจาหาทางชำระหรือปรับโครงสร้างหนี้กับเจ้าหนี้ต่อไป