ยื่นภาษีไม่ทันกำหนด
มีค่าปรับเท่าไหร่?

เบี้ยปรับอาญา กรณียื่นภาษีล่าช้า

สำหรับภาษีเงินได้บุคคลธรรมดา หากยื่นแบบล่าช้าไม่เกิน 7 วันหลังพ้นกำหนด เสียเบี้ยปรับ 100 บาท หากล่าช้าเกิน 7 วัน เสียเบี้ยปรับ 200 บาท โดยเบี้ยปรับส่วนนี้ไม่ขึ้นอยู่กับจำนวนภาษีที่ต้องชำระ เบี้ยปรับอาญานี้เป็นคนละส่วนกับเงินเพิ่มที่คิดจากภาษีค้างชำระ ต้องเสียทั้งสองส่วนพร้อมกันหากยื่นล่าช้าและมีภาษีต้องจ่ายเพิ่มด้วย

เงินเพิ่ม กรณีมีภาษีต้องชำระ

หากยื่นแบบล่าช้าและมีภาษีที่ต้องชำระเพิ่ม จะมีเงินเพิ่มในอัตรา 1.5% ต่อเดือนของภาษีที่ต้องชำระ (เศษของเดือนนับเป็น 1 เดือน) นับจากวันพ้นกำหนดยื่นแบบจนถึงวันชำระจริง หากไม่มีภาษีต้องชำระเพิ่ม ก็ไม่ต้องเสียเงินเพิ่มส่วนนี้ ดังนั้นยิ่งรีบยื่นและชำระเร็วเท่าไหร่ เงินเพิ่มก็ยิ่งน้อยลง กฎหมายกำหนดเพดานสูงสุดของเงินเพิ่มไว้ไม่เกินจำนวนภาษีที่ต้องชำระ จึงไม่มีทางที่เงินเพิ่มจะบานปลายเกินกว่าตัวภาษีต้นทางแม้จะปล่อยไว้นานหลายปี

ยื่นแบบเพิ่มเติม ค่าปรับต่างจากนี้

กรณียื่นแบบเพิ่มเติมเพื่อแก้ไขแบบที่ยื่นไปแล้วให้ถูกต้อง (ไม่ใช่กรณียื่นล่าช้าครั้งแรก) เบี้ยปรับจะคิดในอัตรา 2%-20% ของภาษีที่ต้องชำระเพิ่ม ขึ้นอยู่กับระยะเวลาที่ยื่นแก้ไขหลังพ้นกำหนดเดิม ยิ่งยื่นแก้ไขเร็วเท่าไรหลังพบข้อผิดพลาดด้วยตัวเอง อัตราเบี้ยปรับก็ยิ่งต่ำ และมักต่ำกว่ามากหากยื่นแก้ไขเองก่อนถูกกรมสรรพากรออกหมายเรียกตรวจสอบ

ทำอย่างไรเมื่อรู้ตัวว่ายื่นไม่ทัน

• ยื่นแบบและชำระภาษีที่ค้างให้เร็วที่สุด ไม่ต้องรอให้กรมสรรพากรติดต่อมาก่อน
• ยื่นผ่านระบบออนไลน์ของกรมสรรพากรได้ตลอด 24 ชั่วโมง แม้เกินกำหนดแล้ว
• หากมีเหตุสุดวิสัยที่ทำให้ยื่นไม่ทัน สามารถยื่นหนังสือชี้แจงประกอบการพิจารณาลดหรืองดเบี้ยปรับได้
• คำนวณเงินเพิ่มคร่าวๆ ด้วยตัวเองก่อนไปยื่น เพื่อเตรียมเงินสดให้พอในวันชำระ

ตัวอย่างการคำนวณค่าปรับและเงินเพิ่มรวม

สมมติมีภาษีที่ต้องชำระ 10,000 บาท ยื่นแบบล่าช้าไป 3 เดือนหลังพ้นกำหนด (เกิน 7 วัน) เบี้ยปรับอาญาคงที่ 200 บาท ส่วนเงินเพิ่มคิด 1.5% ต่อเดือนจากภาษี 10,000 บาท เป็นเวลา 3 เดือน = 10,000 x 1.5% x 3 = 450 บาท รวมค่าใช้จ่ายที่ต้องจ่ายเพิ่มทั้งหมด 200 + 450 = 650 บาท นอกเหนือจากภาษี 10,000 บาทที่ต้องจ่ายอยู่แล้ว หากปล่อยไว้นานถึง 12 เดือน เงินเพิ่มจะเพิ่มเป็น 10,000 x 1.5% x 12 = 1,800 บาท ซึ่งเห็นได้ชัดว่ายิ่งปล่อยไว้นาน ภาระยิ่งเพิ่มขึ้นเป็นเส้นตรงตามเวลาที่ผ่านไป ตัวเลขข้างต้นเป็นตัวอย่างสมมติเพื่อให้เห็นวิธีคิดเท่านั้น ยอดจริงต้องคำนวณจากวันที่ยื่นแบบจริงและอาจมีเงื่อนไขอื่นประกอบ ควรตรวจสอบยอดที่แน่นอนกับเจ้าหน้าที่กรมสรรพากรหรือระบบยื่นภาษีออนไลน์

เทียบค่าใช้จ่ายเพิ่มตามระยะเวลาที่ล่าช้า

ใช้วิธีคำนวณเดียวกับตัวอย่างข้างต้น (ภาษีค้าง 10,000 บาท เบี้ยปรับอาญาคงที่ 200 บาทเพราะล่าช้าเกิน 7 วัน และเงินเพิ่ม 1.5% ต่อเดือน) ลองไล่ดูค่าใช้จ่ายเพิ่มที่ 4 ช่วงระยะเวลาล่าช้า เพื่อเห็นภาพว่ายิ่งปล่อยไว้นาน ภาระยิ่งเพิ่มขึ้นแค่ไหน

สังเกตว่าเบี้ยปรับอาญา 200 บาทคงที่ทุกช่วงเวลา เป็นต้นทุนเล็กน้อยเมื่อเทียบกับเงินเพิ่มที่ไต่ขึ้นเป็นเส้นตรงตามเดือนที่ผ่านไป ยิ่งปล่อยไว้นานสัดส่วนค่าใช้จ่ายเพิ่มเทียบกับภาษีต้นทางก็ยิ่งสูงขึ้นเรื่อย ๆ แม้กฎหมายจะจำกัดเพดานเงินเพิ่มไว้ไม่เกินตัวภาษีที่ค้างชำระ (คือสูงสุดไม่เกิน 100% หรือราว 66-67 เดือนตามอัตรา 1.5% ต่อเดือน) แต่ก็ยังเป็นภาระที่หลีกเลี่ยงได้ง่ายที่สุดด้วยการรีบยื่นแบบทันทีที่รู้ตัวว่าล่าช้า

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยเมื่อยื่นภาษีล่าช้า

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยที่สุดคือรอเพราะกลัวว่ายื่นช้าไปแล้วจะโดนค่าปรับหนักจนไม่กล้ายื่น ทั้งที่ในความเป็นจริงยิ่งปล่อยไว้นานเงินเพิ่มยิ่งสะสมมากขึ้นเรื่อย ๆ การยื่นทันทีที่รู้ตัวจึงเป็นทางเลือกที่ดีที่สุดเสมอ อีกความเข้าใจผิดคือคิดว่าไม่มีภาษีต้องชำระเพิ่มแล้วไม่ต้องยื่นแบบเลย ทั้งที่ยังต้องเสียเบี้ยปรับอาญา 100-200 บาทสำหรับการยื่นล่าช้าอยู่ดี แม้ไม่มีภาษีค้างจ่าย หลายคนไม่รู้ว่าสามารถยื่นหนังสือชี้แจงเหตุสุดวิสัยเพื่อขอลดหรืองดเบี้ยปรับได้ จึงไม่ได้ใช้สิทธิ์นี้ทั้งที่มีเหตุผลสมควร เช่น เจ็บป่วยรุนแรงหรือภัยพิบัติ และบางคนสับสนระหว่างการยื่นล่าช้าครั้งแรกกับการยื่นแบบเพิ่มเติมแก้ไข ซึ่งมีอัตราเบี้ยปรับคนละชุดกัน ทำให้ประเมินค่าใช้จ่ายที่ต้องเตรียมผิดพลาด

คำถามที่พบบ่อย

คำถาม: ยื่นภาษีช้าไปหลายปีแล้ว ยังยื่นย้อนหลังได้ไหม
คำตอบ: ยื่นย้อนหลังได้ผ่านระบบออนไลน์หรือที่สำนักงานสรรพากรพื้นที่ แต่ยิ่งปล่อยไว้นานเงินเพิ่มยิ่งสะสมมาก (แม้จะมีเพดานไม่เกินตัวภาษี) ควรรีบยื่นให้เร็วที่สุดเพื่อหยุดการสะสมของเงินเพิ่ม และเตรียมเอกสารหัก ณ ที่จ่ายของปีที่ค้างอยู่ให้ครบก่อนยื่น

คำถาม: ไม่มีเงินจ่ายภาษีที่ค้างอยู่ ต้องทำอย่างไร
คำตอบ: ควรยื่นแบบให้ตรงตามความเป็นจริงก่อน แล้วติดต่อกรมสรรพากรเพื่อขอผ่อนชำระภาษีเป็นงวด ซึ่งเป็นทางเลือกที่กรมสรรพากรมีให้สำหรับผู้ที่มีภาระภาษีแต่ขาดสภาพคล่อง ดีกว่าปล่อยไว้ไม่ยื่นแบบเลยซึ่งจะทำให้เงินเพิ่มสะสมมากขึ้นเรื่อย ๆ

คำถาม: ยื่นภาษีล่าช้าจะมีผลต่อประวัติหรือถูกดำเนินคดีอาญาไหม
คำตอบ: กรณียื่นล่าช้าทั่วไปเป็นเรื่องของเบี้ยปรับทางแพ่งเป็นหลัก ไม่ใช่คดีอาญา แต่หากจงใจหลีกเลี่ยงภาษีหรือแจ้งข้อมูลเท็จ อาจเข้าข่ายความผิดอาญาตามประมวลรัษฎากรซึ่งร้ายแรงกว่ามาก การยื่นล่าช้าโดยสุจริตและรีบแก้ไขเมื่อรู้ตัวจึงต่างจากกรณีหลีกเลี่ยงภาษีโดยเจตนา

คำถาม: ขอผ่อนชำระเบี้ยปรับและเงินเพิ่มได้ไหม
คำตอบ: โดยทั่วไปสามารถขอผ่อนชำระภาษีรวมถึงเบี้ยปรับและเงินเพิ่มได้ตามเงื่อนไขที่กรมสรรพากรกำหนด ควรติดต่อสำนักงานสรรพากรพื้นที่ที่รับผิดชอบเพื่อสอบถามเงื่อนไขการผ่อนชำระที่เหมาะกับสถานการณ์ของตัวเอง